Content


پیام مهدی کروبی برای ویژه نامه شصت و پنجمین زادروز عبدالکریم سروش


مهدي كروبي

پیام مهدی کروبی برای ویژه نامه شصت و پنجمین زادروز عبدالکریم سروش

بسم الله الرحمن الرحيم

انقلاب اسلامي ايران به عنوان حركتي برآمده از مطالبات ملت ايران در سال 1357 نهضتي با دو بال بود: روحانيون مبارز و روشنفكران متدين؛ با رهبري امام خميني و همراهي اقشار مختلف مردم. مبارزه سياسي كه از حوزه هاي علميه دور افتاده بود به متن آن آمد و نسلي از روحانيان آگاه و متعهد به جامعه مانند آيات عظام مرحوم منتظري، طالقاني، مطهري و رباني شيرازي را پديد آورد و از سوي ديگر در دانشگاه هاي جديد كه به نظر مي رسيد مقابل حوزه و دين بنا شده اند گروهي از روشنفكران متدين ظهور كردند كه در برابر این پندار باطل ایستادند. افرادي مانند مرحوم بازرگان و شريعتي و يد الله سحابي.

همين دو جريان فكري پس از پيروزي انقلاب اسلامي و تشكيل جمهوري اسلامي قرار بود عهده دار رهبري اجتماعي و فكري شوند كه متاسفانه با شهادت مطهري و بهشتي و باهنر و مفتح و دامن زدن به تضاد روحاني- دانشگاهي،  چه در نهادهاي فرهنگي و چه در نهادهاي سياسي، سبب كم رنگ شدن وحدت اين نيروها و حتي كنار رفتن روشنفكران از حيطه اجتماعي و حكومتي شد و گرچه همچنان برخي چهره ها در صحنه ماندند اما به تدريج و به خصوص در دهه دوم انقلاب، نظام سياسي، خود را از جمع قابل ملاحظه اي از نيروهاي اصيل انقلاب و روشنفکران محروم كرد. در اين ميان وجود چهره ها و متفكراني مانند آقاي دكتر سروش البته مانع از بسته شدن تمام عیار اين باب شد.

دكتر سروش كه پيش از انقلاب اسلامي حضور افرادي مانند شهيد مطهري را از نزديك درك كرده بود و با انديشه هاي مرحوم شريعتي هم آشنايي كافي داشت پس از انقلاب اسلامي به دليل تحقيقات ارزشمندش در فلسفه اسلامي، اين نهضت را ادامه تفكر ملاصدرا مي دانست، نقش مهمي در استواري پايه هاي تفكرديني ايفا كرد.

نقد او بر ماركسيسم و جریان‌های معارض با اندیشه اسلامی عالمانه بود و در جريان انقلاب فرهنگي سعي بسياري در بازگشايي دانشگاهها و بخصوص رهايي علوم انساني از چنگال بدگماني جريان متحجري داشت كه همچون امروز اين علوم را با انبر در دست مي گيرند.

پس از آن نيز وي شاگرداني را پرورش داد كه از وفاداران حقيقي آزاديخواهي در ايران شدند و در زمينه سازي فكري براي حركت اصلاحات نقش بسيار داشتند.

تلاش نظری او براي جمع دموكراسي و دينداری، به تدريج و به صورت طبيعي مخالفان جدي يافت كه گروهي از مغرضان سياسي و متحجران ديني بودند و گروهي دیگر البته دغدغه هاي درست مذهبي داشتند. گروه اول با فشار و آشوب مانع از حق آزادي بيان اين متفكر شدند و گروه دوم اكثرا جانب ادب و انصاف نگه داشتند.

آراي ديني سروش در باب وحي و قرآن و پيامبر اسلام نه بي سابقه است و نه بي پاسخ. تاريخ اسلام پر است از مساله‌های كه سبب رونق بازار دين و دانش شده اند و جواب هاي درست و قانع كننده اي یافته اند و سروش یکی از طراحان این مسئله هاست.

ملاصدرا كه امروز ظاهرا به متفكري مقبول برخي روحانيون حاكم تبديل شده است، در روزگار خود از اتهام كفر،  آزار و تبعيد رنج مي برد. اما اسلام هرگز از آزادي بيان حتي بيان كفر در محضر امام صادق(ع) آسیب ندیده است.

متفكري مانند سروش كه اينك در 65 سالگي حيات فكري خويش رسیده است، نه تنها از اين جهت كه پاسخ هاي عالمانه اي به دغدغه هاي نسل جوان مسلمان داده، بلكه از اين لحاظ كه سوال هاي خوبي هم طرح كرده است، بايد مورد احترام باشد. هنوز از ياد نبرده ايم كه سوال هاي ايشان از فقيه عاليقدر مرحوم آيت الله منتظري در حوزه فقه چه مباحثه پر ثمري را رقم زد.

از سوي ديگر حضور مداوم سروش در عرصه سياسي و دفاع از آزادي هاي سياسي سبب شد اين باور كه مسلماني ملازم با دفاع از حقوق انسانهاست معناي روشن تري بيابد. سروش هرگز نويسنده اي گوشه نشين نبوده و بديهي است كه مورد حمله قرار گيرد. اما اگر به سوال هاي مهمي كه او حداقل در سي سال گذشته طرح كرده، بيش از پاسخ هاي او توجه كنيم و با ايجاد رابطه مناسب ميان علماي حوزه مانند فيلسوف و فقیه بزرگوار حضرت آيت الله جوادي آملي و بزرگان دانشگاه فرصت طرح اين سوال ها و جواب ها را ايجاد كنيم، همواره از اينكه افرادي مانند او در جامعه امروز ايران حضور ندارند افسوس خواهيم خورد و سعي مي كنيم كه در اوج پختگي اين متفكران آنان را به وطن بازگردانيم و نسل جوان را بيش از اين در درياي شبهات بي پاسخ رها نكنيم.

این زادروز را مغتنم می شمارم و برای ایشان سعادت، سلامت و آینده ای توأم با توفیق و نصرت الهی آرزو می کنم.

مهدي كروبي

25 آذر ماه  1389

بالا